Predatory журнални қандай аниқлаш мумкин: 7 та белги

Predatory (йиртқич) журналлар пул эвазига деярли ҳар қандай мақолани ҳақиқий тақризсиз чоп этади. Ташқи кўриниши оддий илмий журналдек: сайти, таҳририяти, “импакт-фактори” бор. Лекин бундай журналдаги нашр аттестацияда ҳисобга олинмаслиги, илмий обрўга зарар етказиши ва пул ҳамда вақтни беҳуда кетказиши мумкин.

Муаммо шундаки, улар кўпинча айнан шошилаётган изланувчини нишонга олади: “мақола 5 кунда чиқади” деган ваъда ҳимоя муддати яқинлашганда жуда жозибали эшитилади.

7 та шубҳали белги

1. 1.Жуда тез қабул қилиш ваъда қилинади. “Тақриз 3 кунда”, “нашр 1 ҳафтада” – ҳақиқий тақриз одатда бир неча ҳафта ёки ой давом этади.
2. 2.Журнал ҳар қандай соҳани қабул қилади. Битта сонда тиббиёт, иқтисодиёт ва филология мақолалари ёнма-ён – бу ихтисослашув йўқлигининг белгиси.
3. 3.Нотаниш “импакт-фактор” ва индекслар. Сайтда танилмаган рейтинглар кўрсатилади, Scopus ёки Web of Science’dagi ҳолати эса расмий манбада тасдиқланмайди.
4. 4.Электрон почтадаги тажовузкор таклифлар. Сиз билмаган журналдан “ҳурматли профессор, мақолангизни кутамиз” деган хатлар – эҳтиёт бўлиш учун етарли сабаб.
5. 5.Тўлов (APC) олдиндан аниқ эмас. Нарх фақат мақола қабул қилингандан кейин айтилади ёки тўсатдан ўзгаради.
6. 6.Таҳририят ҳақида текшириб бўладиган маълумот йўқ. Аъзолар исми бор, лекин уларнинг иш жойи, ORCID ёки бошқа нашрлари топилмайди.
7. 7.ISSN йўқ ёки бошқа журналга тегишли. Айрим сайтлар машҳур журналнинг номи ва Исснъини кўчириб олади – бундай “клон” журналлар айниқса хавфли.

Битта белги журнал албатта predatory дегани эмас. Лекин икки-учтаси бирга учраса, мақолани юборишдан олдин албатта расмий манбаларда текширинг.

Расмий манбаларда қандай текшириш керак

Текширганда журнал сайтидаги даъвога эмас, фақат юқоридаги расмий манбаларга ишонинг. Клон журналларни ажратиш учун сайтнинг манзилини расмий манбада кўрсатилган манзил билан солиштиринг.

Квартил ҳақида

Кўп изланувчилар Q1–Q2 журналларда чоп этиш мажбурий деб ўйлайди. Оакнинг расмий жавобига кўра, ПФ-98 фармонининг ўзида барча изланувчилар учун Q1–Q2 журналларида мақола чоп этиш бўйича мажбурий талаб белгиланмаган; нашрларга талаблар меъёрий ҳужжатлар билан тартибга солинади. Шунинг учун “Q1 кафолати” билан пул сўрайдиган таклифларга айниқса эҳтиёт бўлинг.

Агар мақола аллақачон чиқиб қолган бўлса

1. 1.Журналнинг ҳолатини юқоридаги манбаларда аниқ текширинг – эҳтимол, у сиз ўйлагандек ёмон эмас.
2. 2.Илмий раҳбарингиз ва кафедра билан маслаҳатлашинг: бу нашр аттестацияда ҳисобга олинадими.
3. 3.Кейинги мақолани ишончли, ОАК рўйхатидаги журналга тайёрланг.
4. 4.Шу журналдан келган янги таклифларга жавоб берманг ва тўлов қилманг.

“Ишончлилик текшируви” воситасида журнал номи ёки ISSN бўйича ОАК ҳолати, Scopus, квартил, DOAJ ва шубҳали белгиларни бир жойда кўриш мумкин. Телеграмда эса @ilmbazabot га /журнал буйруғи билан журнал номини ёзинг.